SPADKI ELIPTYCZNE – E∞ – przykłady realizacji

spadki-eliptyczne.eu

Materiały Budowlane 06/2025, strona 157-162 (spis treści >>)

Wybrane problemy wykonawcze stwierdzane w pokryciach dachów płaskich z wyrobów rolowych

dr hab. inż. Barbara Francke, prof. SGGW, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego, Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska
ORCID: 0000-0001-9525-5468

Adres do korespondencji: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. 

Artykuł stanowi kontynuację cyklu zapoczątkowanego artykułem [1], dotyczącym genezy błędów stwierdzanych w przekryciach dachowych. We wspomnianej publikacji zasygnalizowano wybrane błędy materiałowe papowych pokryć dachowych, aby w tej części przejść do omówienia najczęściej stwierdzanych błędów wykonawczych. Cykl rozpoczęto od analizy problemów stwierdzanych w pokryciach papowych, których przyczyną były nieprawidłowości w procesie produkcji wyrobów pokryciowych, natomiast w tym artykule wskazane zostaną błędy popełniane podczas wykonywania pokryć dachów płaskich z wykorzystaniem pap i folii z tworzyw sztucznych. 

Literatura
[1] Francke B, Koda E.Wybrane problemy materiałowe stwierdzane w pokryciach papowych dachów płaskich. Materiały Budowlane. 2024; 06.
[2] EN 13707+A2:2009 Elastyczne wyroby wodochronne –Wyroby asfaltowe na osnowie do pokryć dachowych – Definicje i właściwości.
[3] PN-EN 13956:2013-06 Elastyczne wyroby wodochronne – Wyroby z tworzyw sztucznych i kauczuku do pokryć dachowych – Definicje i właściwości.
[4] Francke B. Warunki Techniczne Wykonania i Odbioru Robót Budowlanych, część C, Zabezpieczenia i izolacje, zeszyt 1, Pokrycia dachowe, ITB, Warszawa 2024.
[5] Płoński W, Domińczyk W, Sawoniak R. Katalog stropodachów, Centralny Ośrodek Badawczo- Projektowy Budownictwa Przemysłowego, ITB, Warszawa 1971.
[6] Sieczkowski J. i in. Dokumenty referencyjne do warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, praca naukowo-badawcza, ITB, 2015.
[7] Francke B. Nowoczesne hydroizolacje budynków, zeszyt 2 – Pokrycia dachowe, PWN; ISBN: 978-83-01-21987-1 t. 2; 2021.
[8] PN-B-02361:2010Pochyleniapołacidachowych.
[9] PN-EN 12691:2018-05 Elastyczne wyroby wodochronne – Wyroby asfaltowe, z tworzyw sztucznych i kauczuku do pokryć dachowych – Określanie odporności na uderzenie.

Materiały Budowlane 06/2025, strona 152-156 (spis treści >>)

Settlement analysis of a multi‑storey residential building under complex soil conditions in urban development of Krakow

Analiza osiadania wielokondygnacyjnego budynku mieszkalnego w złożonych warunkach gruntowych zabudowy miejskiej Krakowa

Open Access (Artykuł w pliku PDF)

citation/cytuj: Blajer M., Sęk P., Porębski W. Settlement analysis of a multi‑storey residential building under complex soil conditions in urban development of Krakow. Materiały Budowlane. 2025. Volume 634. Issue 06. Pages 143-151. DOI: 10.15199/33.2025.06.17

dr inż Mateusz Blajer, AGH Akademia Górniczo‑Hutnicza
ORCID: 0000-0001-7748-470X
mgr inż. Paweł Sęk, Agencja Konstrukcyjna Sęk
mgr inż. Wojciech Porębski, Multiconsult Polska

Correspondence address: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. 

DOI: 10.15199/33.2025.06.17
Case study / Studium przypadku

Abstract: The paper presents a case study concerning the foundation of a multi‑storey residential building situated in Krakow, developed under challenging geotechnical and urban conditions. The building comprises eleven above‑ground and two underground storeys, and necessitating a deep excavation in close proximity to existing structures. In order to achieve uniform settlement and minimise the risk of cracking in the rigid reinforced concrete walls, the interaction between pile groups and diaphragm walls was analyzed in GEO5, ABC‑Płyta, and ABC‑Tarcza software suites. The numerical results were subsequently compared with field measurements, revealing a high level of concordance and thereby validating the adopted design methodology.
Keywords: piled foundation; pile-raft foundation; diaphragm wall; settlements; GEO5; ABC‑Płyta, ABC‑Tarcza

Streszczenie: Artykuł omawia przypadek wielokondygnacyjnego budynku mieszkalnego w Krakowie, posadowionego w trudnych warunkach gruntowo‑wodnych i gęstej zabudowie miejskiej. Budynek składa się z jedenstu kondygnacji nadziemnych oraz dwóch podziemnych, a jego realizacja wymagała głębokiego wykopu w sąsiedztwie istniejącej zabudowy. W celu zapewnienia równomiernego osiadania oraz minimalizacji ryzyka zarysowania sztywnych żelbetowych ścian budynku przeanalizowano współpracę grup pali i ścian szczelinowych przy użyciu programów GEO5, ABC‑Płyta i ABC‑Tarcza. Wyniki odniesiono do rzeczywistych pomiarów, a przeprowadzona analiza wykazała bardzo dobrą zgodność.
Słowa kluczowe: fundament palowy; fundament zespolony; ściana szczelinowa; osiadania; GEO5; ABC‑Płyta; ABC‑Tarcza

Literature
[1] GUS, „Cena 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania. Tablice w formacie XLSX”.
[Online]. Dostępne na: https://stat.gov.pl/wyszukiwarka/szukaj.html? query=mieszkalny
[2] Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Obwieszczenie Ministra Inwestycji i Rozwoju z 8 kwietnia 2019 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Polska: Dziennik Ustaw Rzeczyposlpolitej Polskiej, 2019.
[3] Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, USTAWA z 5 lipca 2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących. Polska: Dziennik Ustaw Rzeczyposlpolitej Polskiej, 2024.
[4] Wesley LD. Fundamentals of Soil Mechanics for Sedimentary and Residual Soils. Wiley, 2009. DOI: 10.1002/9780470549056.
[5] Dong Y. „Effects of the Diaphragm Wall Construction Process on Adjacent Ground and Buildings in Braced Excavations”, J. Geotech. Geoenvironmental Eng., t. 151, nr 6, cze. 2025, DOI: 10.1061/JGGEFK.GTENG‑13095.
[6] Lan C, Zhang H, Hu G, Han F, Han H. „Comprehensive Monitoring Method for Diaphragm Wall Deformation Combining Distributed and Point Monitoring in Key Areas”, Sensors, t. 25, nr 7, 2025, DOI: 10.3390/s25072232.
[7] German Geotechnical Society, Recommendations on Excavations EAB, 3rd Editio., t. 11, nr 1. Berlin: Wiley, 2013. DOI: 10.1002/9783433603970.
[8] Clancy P, Randolph MF. „An approximate analysis procedure for piled raft foundations”, Int. J. Numer. Anal. Methods Geomech., t. 17, nr 12, ss. 849–869, grudz. 1993, DOI: 10.1002/nag.1610171203.
[9] Poulos HG. „Piled raft foundations: design and applications”, Géotechnique, t. 51, nr 2, ss. 95–113, 2001, DOI: 10.1680/geot.2001.51.2.95.
[10] Yoon B, Lee C. „Simplified method for estimating settlement of disconnected piled raft foundations based on a finite element approach using interaction factors”, Sci. Rep., t. 15, nr 1, s. 15119, kwi. 2025, DOI: 10.1038/ s41598‒025‒99859‑z.
[11] Swasdi S, Chub‑Uppakarn T, Srisakul W. Panedpojaman, P., i Sae‑Long, W., „Enhancing piled raft foundation performance in clay: Exploring the influence of cyclic lateral loading patterns, frequency, and cycles”, Ocean Eng., t. 327, nr February, s. 120977, 2025, DOI: 10.1016/j.oceaneng.2025.120977.
[12] „Mapa 3D – Kraków, Facimiech 12”.
[Online]. Dostępne na: https:// www.google.pl/maps/place/Facimiech+12,+30‒667+Kraków/@50.0145176 ,19.9874607,125a, 35y, 45t/data=! 3m1!1e3!4m6!3m5!1s0x47164367daa10 793:0xca73c9daad5c7ec1!8m2!3d50.0157827!4d19.9880304!16s%2Fg%2F1 1sc2pq2x9?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI1MDMyNC4wIKXMDSoASAFQAw
[13] Kumor M. Iły ekspansywne podłoża budowlanego Bydgoszczy: wybrane problemy geotechniczne. Bydgoszcz: Wydawnictwo UTP, 2016.
[14] Fine spol. s r.o., Geotechnical Software Suite. GEO5. User’s Guide. 2020.
[15] Mandolini A. „Design of axially loaded piles – Italian practice”, w Proceeding International Seminar on Design of Axially Loaded Piles, European Practice, Brussels, 1997.
[16] Mandolini A, Viggiani C. „Settlement of piled foundations”, Geotechnique, t. 47, nr 4, ss. 791–816, 1997, DOI: 10.1680/geot.1997.47.4.791.
[17] Berezantsev VG, Khristoforov VS, Golubkov VN. „Load bearing capacity and deformation of piled foundations”, w Proceedings 5‑th International Conferece on Soil Mechanics and Foundation Engineering, Paris, 1961.
[18] PRO‑SOFT, ABC PŁYTA 6.20. Gliwice, 2020.
[Online]. Dostępne na: www.pro‑soft. gliwice.pl
[19] PRO‑SOFT, ABC TARCZA 6.20. Gliwice, 2020.
[Online]. Dostępne na: www.pro‑soft. gliwice.pl
[20] Gwizdała, K., Fundamenty palowe: Technologie i obliczenia, 2. wyd. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011.
[21] PKN, PN‑EN 1997-1:2008, Eurokod 7, Projektowanie geotechniczne, Część 1: Zasady ogólne, Warszawa, 2008.

Received: 13.01.2025 / Artykuł wpłynął do redakcji: 13.01.2025 r.
Revised: 10.03.2025 / Otrzymano poprawiony po recenzjach: 10.03.2025 r.
Published: 24.06.2025 / Opublikowano: 24.06.2025 r.

Materiały Budowlane 06/2025, strona 143-151 (spis treści >>)

Geotextile materials based on sheep wool in erosion control

Materiały geotekstylne na bazie wełny owczej w ochronie przeciwerozyjnej

Open Access (Artykuł w pliku PDF)

citation/cytuj: Grzybowska-Pietras J., Antonik-Popiołek P., Borecka D. Geotextile materials based on sheep wool in erosion control. Materiały Budowlane. 2025. Volume 634. Issue 06. Pages 135-142. DOI: 10.15199/33.2025.06.16

dr inż. Joanna Grzybowska‑Pietras, Uniwersytet Bielsko‑Bialski; Wydział Inżynierii Materiałów, Budownictwa i Środowiska
ORCID: 0000-0002-4253-3062
dr inż. Patrycja Antonik-Popiołek, Uniwersytet Bielsko‑Bialski; Wydział Inżynierii Materiałów, Budownictwa i Środowiska
ORCID: 0000-0001-5949-8112
mgr inż. Dominika Borecka

Correspondence address: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. 

DOI: 10.15199/33.2025.06.16
Case study / Studium przypadku

Abstract: With the increasing demands of a circular economy, the use of natural waste materials is important. This paper discusses the use of Kemafil ropes of biodegradable sheep’s wool geotextiles, arranged in a grid as slope erosion protection. The research showed that they serve functions of drainage and retention, storing water in the surface layer of the soil.
Keywords: erosion, drainage, Kemafil rope, sheep wool.

Streszczenie: W obliczu rosnących wymagań dotyczących gospodarki o obiegu zamkniętym ważne jest wykorzystanie naturalnych materiałów odpadowych. W artykule omówiono zastosowanie sznurów Kemafil z biodegradowalnych geowłóknin z wełny owczej, ułożonych w kratownicę stanowiącą zabezpieczenie przeciwerozyjne skarp. Badania wykazały, że pełnią one funkcje drenażową i retencyjną, magazynując wodę w warstwie przypowierzchniowej gruntu.
Słowa kluczowe: erozja, drenaż, sznur Kemafil, wełna owcza.

Literature
[1] IPCC (2023). Climate Change 2023: Impacts, Adaptation and Vulnerability, www. fortomorrow.eu/en/blog/ipcc2022‑part 1,
[2] Modele IMGW‑PIB 2024 2024 – podsumowanie klimatologiczne – centrum modelowania meteorologicznego IMGW‑PIB,
[3] Eekhout JPC, De Vente J.; Global impact of climate change on soil erosion and potential for adaptation through soil conservation; Earth‑Science Reviews 226 (2022), 1‒12,
[4] Kulsrestha S. Effect of climate change on soil erosion: A report; International Journal of Advanced Research (iJAR) 11 (02), 2023, 962‒980,
[5] Szruba M. Stabilizacja skarp i zboczy; Nowoczesne Budownictwo Inżynieryjne; wrzesień – październik, 2016, 74‒78,
[6] Dz.U.2013 poz.21, Ustawa z 14 grudnia 2012 r. o odpadach,
[7] Parlato MCM, Porto Simona MC, Valenti F. Assessment of sheep wool waste as new resource for green building elements; Building and Environment/ 225, 2022, 2‒10,
[8] Alyousef R, Ibrahim OA, Aldossari K, Al. Jabr HM. Effect of sheep wool fiber on fresh and hardened propertis of fiber reinforced concreto; International Journal of Civil Engineering and Technology, Volume 10, Issue 05May 2019, pp.190‒199,
[9] Pelisser F, Gleize PJP, Montedo ORK, Roman H. Mechanical properties of recycled PET fibers in Concrete, Materials Research, 2012, 15 (4), 679‒686,
[10] Chmura D, Salachna A, Broda J, Kobiela‑Mendrek K, Gawłowski A, Rom M. Multifunctional geotextiles produced from reclaimed fibres and their role in ecological engineering; Materials, 2022, vol.15, iss 22, 1‒14,
[11] Kacorzyk P, Starzec K, Kaszycki P, Supel P. The role of biodegradable nonwovens fabrics in efficient sodding of earth structures; Acta Sci.Pol. Formatio Circumiectus 22 (4) 2023, 37‒48
[12] Gajewska B, Grzegorzewicz K, Kłosiński B, Rychlewski P. Zastosowanie materiałów geosyntetycznych do ochrony skarp przed erozją powierzchniową; 2005, W‑wa, archiwum GDDKIA,
[13] Kiersnowska A, Koda E. Trwałość materiałów geosyntetycznych stosowanych do wzmocnienia gruntów w konstrukcjach drogowych; Magazyn Autostrady, 5/2018, 50‒53,
[14] Kazimierowicz‑Frankowska K. The individual properties of the selected types of geosynthetics. „Archives of Hydro‑Engineering and Environmental Mechanics”, vol. 50, nr 3/2003, 193‒205,
[15] Imanzadeh S, Jarno A, Hibouche A, Bouarar A, Taibi S. Ductility analysis of vegetal‑fiber reinforced raw earth concrete by mixture design. Constr. Build. Mater. 2020, 239,
[16] Araya‑Letelier G, Concha‑Riedel J, Antico FC, Valdés C, Cáceres G. Influence of natural fiber dosage and length on adobe mixes damage‑mechanical behavior. Constr. Build. Mater. 2018, 174, 645–655,
[17] Parlato MCM, Cuomo M, Porto SMC. Natural fibers reinforcement for earthen building components: Mechanical performances of a low quality sheep wool (“Valle del Belice” sheep); Constr. Build. Mater. 2022, 326,
[18] Grzybowska-Pietras J, Juzka A, Nguyen G. Wykorzystanie odpadowych włókien syntetycznych i wełny do zastosowań w inżynierii lądowej, Przegląd Budowlany, 2019; 10: 81‒84,
[19] Nguyen G, Grzybowska‑Pietras J, Broda J. Application of innovative ropes from textile waste as an anti‑erosion measure; Materials, 2021; 14 (5): 1179, 1‒14,
[20] Broda J, Gawłowski A, Rom M, Laszczak R, Mitka A, Przybyło S, GrzybowskaPietras J. Innovative geotextiles for reinforcement of roadside ditch. Tekstilec 2016, 59, 115–120,
[21] PN‑EN ISO 9864. Geosyntetyki. Metoda badań do wyznaczania masy powierzchniowej geotekstyliów i wyrobów pokrewnych,
[22] PN‑EN ISO 9863-1 Geosyntetyki. Wyznaczanie grubości przy określonych naciskach. Część 1: Warstwy pojedyncze,
[23] PN‑EN ISO 10319 Geosyntetyki. Badanie wytrzymałości na rozciąganie metodą szerokich próbek,
[24] PN‑EN ISO 12958-1 Geotekstylia i wyroby pokrewne – Wyznaczanie zdolności przepływu wody w płaszczyźnie wyrobu – Część 1: Badanie indeksowe,
[25] Hutyra D. Zastosowanie sznurów Kemafil do zabezpieczenia przeciwerozyjnego skarp, praca inżynierska, Akademia Techniczno‑Humanistyczna w Bielsku‑Białej, 2019.
[26] Stopkowicz A, Cała M. Analiza stateczności zboczy zlokalizowanych we fliszu karpackim z zastosowaniem metod numerycznych; Geotechnika i budownictwo specjalne 2004: XXVII Zimowa Szkoła Mechaniki Górotworu: Zakopane, 14–19 marca 2004, T. 1/red. Danuta Flisiak, Katedra Geomechaniki, Budownictwa i Geotechniki AGH. Kraków: Wydawnictwo KGBiG AGH, 2004. S. 519–529.
[27] Nguyen G. Influence of soil specimen preparation and test methods on soil organic matter content; Polish Journal of Materials and Environmental Engineering; 2023, vol.6 (26), 57‒65.
[28] Broda J, Gawłowski A. Wpływ wełny owczej na zazielenienie stoków; Journal of Natural Fibers, 2020; 17: 820–832.
[29] Gruchot A, Zydroń T, Cholewa M, Stanisz J. Water Permeability of Kemafil Georopes with a Geotextile Core Made of Wool Waste Based on Laboratory and Field Tests; Sustainability; 2024; 16 (21): 9403.

Received: 24.01.2025 / Artykuł wpłynął do redakcji: 24.01.2025 r.
Revised: 04.04.2025 / Otrzymano poprawiony po recenzjach: 04.04.2025 r.
Published: 24.06.2025 / Opublikowano: 24.06.2025 r.

Materiały Budowlane 06/2025, strona 135-142 (spis treści >>)

Geotechnical properties of lunar regolith

Geotechniczne właściwości księżycowego regolitu

Open Access (Artykuł w pliku PDF)

citation/cytuj: Kaczmarzyk M. Geotechnical properties of lunar regolith. Materiały Budowlane. 2025. Volume 634. Issue 06. Pages 128-134. DOI: 10.15199/33.2025.06.15

Dr. Ing. Marcin Kaczmarzyk, Rzeszow University of Technology, Faculty of Civil and Environmental Engineering and Architecture
ORCID: 0000-0001-5605-5279

Correspondence address: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. 

DOI: 10.15199/33.2025.06.15
Review paper / Artykuł przeglądowy

Abstract. This article is a synthetic review of the current state of knowledge of the basic geotechnical parameters of regolith, i.e.lunar soil. In the era of the intensifying next space race, it was considered potentially useful to summarize key information about the properties of the soil, on which the first extraterrestrial construction structures are likely to be built in the coming years. The paper addressed such issues as the origin and evolution of the regolith, its grain size, bulk density, porosity, degree of compaction, bearing capacity and cohesion.
Keywords: lunar regolith; soil grain size; degree of compaction; lunar buildings.

Streszczenie. W artykule zaprezentowano syntetyczny przegląd obecnego stanu wiedzy z dziedziny podstawowych parametrów geotechnicznych regolitu, czyli księżycowego gruntu. W dobie intensyfikującego się kolejnego wyścigu kosmicznego, za potencjalnie przydatne uznano podsumowanie kluczowych informacji o właściwościach podłoża gruntowego, na którym w najbliższych latach mają szanse powstać pierwsze pozaziemskie konstrukcje budowlane. Odniesiono się przede wszystkim do zagadnień takich, jak geneza i ewolucja regolitu, jego uziarnienie, gęstość objętościowa, porowatość, stopień zagęszczenia, nośność oraz spójność.
Słowa kluczowe: księżycowy regolit; uziarnienie gruntu; stopień zagęszczenia; budownictwo księżycowe.

Literature
[1] Artemis PLAN- NASA’s Lunar Exploration Program Overview September 2020 https://www. nasa. gov/sites/default/files/atoms/files/artemis_plan- -20200921. pdf.
[2] Artemis Deep Space Habitation: Enabling a Sustained Human Presence on the Moon and Beyond; https://ntrs. nasa. gov/api/citations/20220000245/ downloads/Artemis%20Deep%20Space%20Habitation%20Enabling% 20a%20Sustained%20Human%20Presence%20on%20the%20 Moon%20and%20Beyond%20 (3). pdf.
[3] Chiny i Rosja podpisałymemorandumw sprawie bazy na Księżycu – kosmonauta. net https://kosmonauta. net/2021/03/chiny-i-rosja-podpisaly-memorandum- w-sprawie-bazy-na-ksiezycu/.
[4] McKay DS,A. i in. The Lunar Regolith, w Lunar Sourcebook:AUser’s Guide to theMoon, http://www.lpi.usra.edu/publications/books/lunar_sourcebook/ pdf/Chapter07.pdf.
[5] Kaczmarzyk M. Zjawiska impaktowe jako nadrzędny proces kształtujący powierzchnię Księżyca. Acta Soc Metheorit Pol. 2024; 15: 56–70.
[6] Alshibli K. Lunar Regolith. https://alshibli. utk. edu/research/LR/lr. php.
[7] Wang S, Wu Y, Blewett D. et al. Submicroscopic metallic iron in lunar soils estimated from the in situ spectra of the Chang’E-3 mission. Geophys. Res. Lett. 2017; vol. 44, no. 8, ss. 3485 – 3492.
[8] Taylor GJ, I in. Lunar rocks, w Lunar Sourcebook: A User’s Guide to the Moon, http://www.lpi.usra. edu/publications/books/lunar_sourcebook/pdf/Chapter06. pdf.
[9] Lucey P, I in. Understanding the Lunar Surface and Space-Moon Interactions. Rev. Mineral. Geochem. 2006; vol. 60, no. 1, ss. 83–219.
[10] Carrier D, Olhoeft GR,MendellW. Physical properties of the lunar surface, wLunar Sourcebook:AUser’sGuide to theMoon; http://www.lpi.usra.edu/ publications/books/lunar_sourcebook/pdf/Chapter09.pdf.
[11] Lambe TW, Whitman RV. Soil Mechanics. The Moon. 1969; vol. 7, ss. 131–148.
[12] CarrierWD. Lunar soil grain size distribution. TheMoon. 1973; vol. 6, ss. 250–263.
[13] PN-86/B-02480 Grunty budowlane – określenia, symbole, podział I opis gruntów.
[14] Cadenhead D, I in. Some surface area and porosity characterizations of lunar soils. Proc. 8th Lunar Sci. Conf., Houston, TX, Mar. 1977, ss. 1291–1303.
[15] Lunokhod programme,Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Lunokhod_ programme.
[16] Keihm SJ, LangsethMG. Lunar microwave brightness temperature observations reevaluated in the light ofApollo program findings. Icarus. 1975; vol. 24, ss. 211–230.
[17] Vasavada AR, I in. Lunar equatorial surface temperatures and regolith properties from the Diviner Lunar Radiometer Experiment. J. Geophys. Res. 2012; vol. 117.
[18] Mitchell JK i in. Soil mechanics, inApollo 16 Preliminary Science Report, NASA SP-315, ss. 8–29, 1972.
[19] DukeMB i in. Genesis of lunar soil at Tranquillity Base. Geochim. Cosmochim. Acta Suppl., vol. 1, Proc. Apollo 11 Lunar Sci. Conf., ss. 347 – 361, 1970.
[20] Mitchell JK i in. Apollo Soil Mechanics Experiment S-200. Final report. NASA Contract NAS 9–11266, Space Sciences Laboratory Series, no. 15, 1974.
[21] PN-S-02205: 1998, Drogi samochodowe – Roboty ziemne –Wymagania i badania.
[22] BN-88/8932-02, Podtorze i podłoże kolejowe – Roboty ziemne – Wymagania i badania.
[23] Instrukcja badań podłoża gruntowego budowli drogowych i mostowych Cz. 1, Cz. 2. ftp://zdw.home.pl/wzp3/271-2_15/Instrukcja_badan_podloza/ INSTRUKCJA%20BADAN%20%20PODLOZA%20GRUNTOWEGO% 20CZ.1.pdf.
[24] CarrierWD, Mitchell JK, Mahmood A. The nature of lunar soil. J. Soil Mech. Found. Div., ASCE. 1973; vol. 99, ss. 813–832.
[25] Abbas M. i in. Lunar dust charging by photoelectric emissions. Planet. Space Sci. 55, 7-8, 2007, ss. 953-965.
[26] han-Mayberry N. The lunar environment: Determining the health effects of exposure to moon dusts. Acta Astronaut. 2008, 63, 7–10, ss. 1006-1014.

Received: 07.01.2025 r. / Artykuł wpłynął do redakcji: 07.01.2025 r.
Revised: 16.02.2025 r. / Otrzymano poprawiony po recenzjach: 16.02.2025 r.
Published: 24.06.2025 r. / Opublikowano: 24.06.2025 r.

Materiały Budowlane 06/2025, strona 128-134 (spis treści >>)

Preliminary feasibility analysis of microwave sintering of lunar regolith simulant at glass softening temperature

Wstępna analiza możliwości mikrofalowego spiekania symulantu księżycowego regolitu w temperaturze mięknienia szkła

Open Access (Artykuł w pliku PDF)

citation/cytuj: Kaczmarzyk M., Kołodziejczyk A., Baścik J., Wojtowicz M., Wójcik A., Ziobro D., Sudoł J., Rusnak S., Sowiński M. Preliminary feasibility analysis of microwave sintering of lunar regolith simulant at glass softening temperature. Materiały Budowlane. 2025. Volume 634. Issue 06. Pages 122-127. DOI: 10.15199/33.2025.06.14

dr inż. Marcin Kaczmarzyk, Politechnika Rzeszowska, Wydział Budownictwa, Inżynierii Środowiska i Architektury
ORCID: 0000‑0001‑5605‑5279
dr Agata Kołodziejczyk, Akademia Górniczo‑Hutnicza, Wydział Technologii Kosmicznych
ORCID: 0000‑0002‑7030‑3555
Julia Baścik, Akademia Górniczo‑Hutnicza, Wydział Technologii Kosmicznych
inż. Monika Wojtowicz, Politechnika Rzeszowska, Wydział Budownictwa, Inżynierii Środowiska i Architektury
inż. Alicja Wójcik, Politechnika Rzeszowska, Wydział Budownictwa, Inżynierii Środowiska i Architektury
inż. Damian Ziobro, Politechnika Rzeszowska, Wydział Budownictwa, Inżynierii Środowiska i Architektury
inż. Justyna Sudoł, Politechnika Rzeszowska, Wydział Budownictwa, Inżynierii Środowiska i Architektury
inż. Sebastian Rusnak, Politechnika Rzeszowska, Wydział Budownictwa, Inżynierii Środowiska i Architektury
inż. Michał Sowiński, Politechnika Rzeszowska, Wydział Budownictwa, Inżynierii Środowiska i Architektury

Correspondence address: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.  

DOI: 10.15199/33.2025.06.14
Scientific report / Doniesienie naukowe

Abstract: This paper presents the course of an experiment aimed at verifying the possibility of consolidating a lunar regolith simulant by microwave sintering at the softening temperature of glass. A properly prepared mixture of glass and pumice placed in steel molds inside a hot pot microwave crucible was used as the simulant. The obtained specimens were subjected to macroscopic visual inspection both before and after compressive strength testing. Satisfactory results were obtained, confirming the formulated thesis. At the same time, the need to refine the sintering process in order to obtain samples with the desired reproducible parameters was pointed out.
Keywords: lunar regolith; microwave sintering; glass softening; compressive strength.

Streszczenie: W artykule przedstawiono przebieg eksperymentu, którego celem była weryfikacja możliwości konsolidowania symulantu księżycowego regolitu przez mikrofalowe spiekanie w temperaturze mięknienia szkła. Jako symulant wykorzystano odpowiednio przygotowaną mieszankę szkła i pumeksu umieszczoną w stalowych formach wewnątrz tygla mikrofalowego typu Hot Pot. Uzyskane próbki poddano makroskopowym oględzinom zarówno przed, jak i po przeprowadzeniu badania wytrzymałości na ściskanie. Uzyskano satysfakcjonujące rezultaty potwierdzające sformułowaną tezę. Wskazano jednocześnie na konieczność dopracowania procesu spiekania w celu uzyskiwania próbek o żądanych, powtarzalnych parametrach.
Słowa kluczowe: księżycowy regolit; spiekanie mikrofalowe; mięknięcie szkła; wytrzymałość na ściskanie

Literature
[1] Kaczmarzyk M. Modelowanie energetyczne mieszkalnych obiektów budowlanych lokalizowanych na powierzchni Księżyca. Rzeszów: Politechnika Rzeszowska; 2023.
[2] Vasavada AR, Bandfield JL, Greenhagen BT. Lunar equatorial surface temperatures and regolith properties from the Diviner Lunar Radiometer Experiment. J Geophys Res. 2012;117 (12). https://doi.org/10.1029/2011JE003987
[3] Jia Y, Lin ZW. The Radiation Environment on the Moon from Galactic Cosmic Rays in a Lunar Habitat. Radiat Res. 2010;173 (2): 238–244. https:// doi.org/10.1667/RR1994.1
[4] Jablonski A, Ogden K. Technical Requirements for Lunar Structures. J Aerosp Eng. 2008;21 (2). https://doi.org/10.1061/(ASCE) 0893‒1321 (2008)21:2 (77)
[5] Science Definition Team for Artemis 2020. Evaluation of Lunar Regolith Potential as Construction Materials Source for Future Artemis Base Camp. https://www.lpi.usra.edu/announcements/artemis/whitepapers/2121. pdf
[dostęp: 24.04.2025].
[6] Kaczmarzyk M. Zjawiska impaktowe jako nadrzędny proces kształtujący powierzchnię Księżyca. Acta Soc Metheorit Pol. 2024;15:56–70.
[7] Roberts M. Inflatable habitation for the lunar base. NASA Conf. Publ. 1988;3166. Washington, DC: NASA.
[8] Ganapathi GB, Ferrall J, Seshan PK. Lunar Base Habitat Designs: Characterizing the Environment, and Selecting Habitat Designs for Future Trade‑offs. NASA Contractor’s Report CR‑195687. http://spacearchitect.org/pubs/ NASA‑CR‑195687. pdf
[dostęp: 18.04,2025].
[9] Okumura M, Ueno T, Ohashi Y. Regolith Covering Method for Habitation Module in an Early Phase of Lunar Base Construction. https://doi. org/10.1061/40339 (206)71
[10] Zhang D. et al. Lunar In Situ Large‑Scale Construction: Quantitative Evaluation of Regolith Solidification Techniques. Engineering. 2024;39:204– 221. https://doi.org/10.1016/j.eng.2023.11.012
[11] Benaroya H. Lunar habitats: A brief overview of issues and concepts. Reach. 2017;7–8:14–33. https://doi.org/10.1016/j.reach.2017.07.001
[12] Allen CC, Graf JC, McKay DS. Sintering Bricks on the Moon. In: Proc. 4th Int. Conf. Eng., Constr. and Oper. in Space, Albuquerque, NM, Feb. 26 — Mar. 3, 1994. New York: ASCE; 1994. ss. 1220–1229.
[13] Taylor LA, Meek TT. Microwave Sintering of Lunar Soil: Properties, Theory, and Practice. J Aerosp Eng. 2005;18 (3). https://doi.org/10.1061/ (ASCE) 0893-1321 (2005)18:3 (188)
[14] Fateri M. et al. Solar Sintering For Lunar Additive Manufacturing. J Aerosp Eng. 2019;32 (6). https://doi.org/10.1061/(ASCE) AS.1943- 5525.0001093
[15] Kato K, Shirai T. Multi‑step thermal design of microwave vacuum heating to basaltic regolith simulant towards lunar base construction. Sci Rep. 2024;14:28231. https://doi.org/10.1038/s41598-024-79504‑x
[16] Lunar and Planetary Institute. JSC‑1: A New Lunar Soil Simulant. https://www.lpi.usra.edu/lunar/strategies/jsc_lunar_simulant.pdf? q=jsc
[dostęp: 25.04.2025].
[17] Sen S. Production of high fidelity lunar agglutinate simulant. Adv Space Res. 2011;47 (11): 1912–1921. https://doi.org/10.1016/j.asr.2011.02.005

Received: 03.01.2025 / Artykuł wpłynął do redakcji: 03.01.2025 r.
Revised: 26.02.2025 / Otrzymano poprawiony po recenzjach: 26.02.2025 r.
Published: 24.06.2025 / Opublikowano: 24.06.2025 r.

Materiały Budowlane 06/2025, strona 122-127 (spis treści >>)

Analysis of traffic prediction methods in urban infrastructure

Porównanie metod prognozowania ruchu drogowego w infrastrukturze miejskiej

Open Access (Artykuł w pliku PDF)

citation/cytuj: Dębiński M., Szarata M., Wrótny M., Jaworska A., Motylewicz M., Jukowski M. Analysis of traffic prediction methods in urban infrastructure. Materiały Budowlane. 2025. Volume 634. Issue 06. Pages 114-121. DOI: 10.15199/33.2025.06.13

dr inż. Marcin Dębiński, Politechnika Lubelska, Wydział Budownictwa i Architektury
ORCID: 0000-0002-5967-0637
dr inż. Mateusz Szarata, Politechnika Rzeszowska, Wydział Budownictwa, Inżynierii i Architektury
ORCID: 0000-0003-0227-2811
dr inż. Marcin Wrótny, Politechnika Lubelska, Wydział Budownictwa i Architektury
ORCID: 0000-0002-9353-3396
inż. Aleksandra Jaworska, Politechnika Lubelska, studentka
dr inż. Marek Motylewicz, Politechnika Białostocka, Wydział Budownictwa i Nauk o Środowisku
ORCID: 0000-0002-2702-9829
dr. inż. Michał Jukowski, Politechnika Lubelska, Wydział Budownictwa i Architektury
ORCID: 0000-0003-3750-8281

Correspondence address: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.  

DOI: 10.15199/33.2025.06.13
Review paper / Artykuł przeglądowy

Abstract: In road infrastructure projects, it is essential to accurately determine the parameters that the investment should meet. One of the key factors is the traffic volume that the planned road will carry. Traffic forecasts can be conducted using various methods, with accuracy being a crucial aspect. Reliable results can be achieved by utilizing traffic models. However, Polish law does not establish unified requirements for such models. Detailed guidelines are provided in instructions developed by various institutions.
Keywords: traffic forecasts; traffic model; traffic growth rate; gross domestic product (GDP).

Streszczenie: W inwestycjach drogowych niezbędne jest dokładne rozpoznanie parametrów, jakie powinno spełniać przedsięwzięcie. Podstawową informacją jest natężenie ruchu drogowego, jakie będzie przenosić planowana droga. Prognozowanie ruchu można wykonywać różnymi metodami. Istotna jest ich dokładność, którą można uzyskać, stosując modele ruchu drogowego. W polskim prawie nie ma określonych ujednoliconych wymagań dotyczących modeli. Dokładne wymagania opisane są w instrukcjach opracowanych przez różne instytucje.
Słowa kluczowe: prognozowanie ruchu drogowego; model ruchu drogowego; wskaźnik wzrostu ruchu; produkt krajowy brutto (PKB).

Literature
[1] Suchorzewski W, Brzeziński A, Waltz A. Modelowanie i prognozowanie ruchu od liczydła do Big Data, Transport Miejski i Regionalny 2020;12: 6–11
[2] Niebieska Księga Blue Book Infrastruktura drogowa Jaspers 2023
[3] Wierzchołowski M, Jastrzębski W, Kaczor T. Vademecum do modelowania ruchu CUPT Warszawa 2017
[4] WR-D-13 Wytyczne wykonywania analiz i prognoz ruchu drogowego
[5] Zasadność budowy ekranów akustycznych i przepustów (przejść dla zwierząt) na autostradzie A2 i innych wybranych odcinkach dróg, Raport NIK, LLO-4101-06/2013 Nr ewid. 42/2014/P13159/LLO
[6] Dębiński M, Bohatkiewicz J, Motylewicz M. Wpływ warunków ruchu drogowego na prognozy hałasu, Materiały Budowlane 2018; 11:66–67
[7] Wasiak M, Jacyna M, Kłodawski M, Gołębiowski P. Model ruchu towarowego dla aglomeracji warszawskiej według Warszawskiego Badania Ruchu 2015, Transport Miejski i Regionalny 2016;12:29–35
[8] Jacyna M, Wasiak M, Gołębiowski P. Model ruchu rowerowego dla Warszawy według Warszawskiego Badania Ruchu 2015, Transport Miejski i Regionalny 2016;10:5–11
[9] Wallentin G, Loidl M. Agent-based Bicycle Traffic Model for Salzburg City, GI_Forum 2015;3:558–566
[10] Pyzik M, Drabicki A, Bauer M, Szarata A. Makrosymulacyjny model transportowy miasta Kielce oraz Kieleckiego Obszaru Funkcjonalnego, Transport Miejski i Regionalny 2018;03:18–26
[11] Brockfeld E, Barlovic R, Schadschneider A, Schreckenberg M. Optimizing traffic lights in a cellular automaton model for city traffic, Physical Review E 64
[12] https://www.gov.pl/web/gddkia/zalozenia-do-prognoz-ruchu

Received: 08.01.2025 / Artykuł wpłynął do redakcji: 08.01.2025 r.
Revised: 10.02.2025 / Otrzymano poprawiony po recenzjach: 10.02.2025 r.
Published: 24.06.2025 / Opublikowano: 24.06.2025 r.

Materiały Budowlane 06/2025, strona 114-121 (spis treści >>)

Legal and practical aspects of applying buyer protection measures provided for in so-called Developer Act in the investment process

Prawne i praktyczne aspekty stosowania środków ochrony nabywców w procesie inwestycyjnym przewidzianych w ramach tzw. ustawy deweloperskiej

Open Access (Artykuł w pliku PDF)

citation/cytuj: Gwóźdź-Lasoń M., Harat A. Legal and practical aspects of applying buyer protection measures provided for in so-called Developer Act in the investment process. Materiały Budowlane. 2025. Volume 634. Issue 06. Pages 106-113. DOI: 10.15199/33.2025.06.12

dr inż. Monika Gwóźdź-Lasoń, Uniwersytet Bielsko-Bialski, Wydział Inżynierii Materiałowej, Budownictwa i Środowiska
ORCID: 0000-0002-6602-5601
dr inż. Andrzej Harat, Uniwersytet Bielsko-Bialski, Wydział Inżynierii Materiałowej, Budownictwa i Środowiska
ORCID: 0000-0003-3846-4495

Correspondence address: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. 

DOI: 10.15199/33.2025.06.12
Review paper / Artykuł przeglądowy

Abstract. The aim of the articleis to analyse the legal and practical aspects related to the protection of residential premises buyers in the context of changes introduced by Developer Acts of 2011 and 2021. The study is based on an analysis of representative data derived fromselected case studies, illustrating the practical implementation of the relevant regulations throughout the entire investment process. The results of the causal analysis indicate significant differences in both legislative and practical approaches across the examined legal frameworks, highlighting new challenges for developers and buyers under the current regulatory regime.
Keywords: protection of residential property buyers; Developer Guarantee Fund; comparative analysis of construction investment contracts; legislative and executive analysis.

Streszczenie. Celem artykułu jest analiza prawnych i praktycznych aspektów ochrony nabywców lokali mieszkalnych w kontekście zmian wprowadzonych przez ustawy deweloperskie z 2011 i 2021 r. Praca opiera się na analizie zbioru danych reprezentatywnych z wybranych case studies, obrazujących praktyczne wdrożenie przedmiotowych przepisów w proces inwestycyjny. Wyniki przeprowadzonych analiz przyczynowo-skutkowych potwierdzają istotne różnice w podejściu legislacyjnym i praktycznym dotyczącym badanych przepisów i wskazują nowe wyzwania dla deweloperów i nabywców w świetle obecnie obowiązujących regulacji.
Słowa kluczowe: ochrona nabywców nieruchomości lokalowych; deweloperski fundusz gwarancyjny; analiza porównawcza kontraktów inwestycji budowlanej; analiza legislacyjna i wykonawcza.

Literature
[1] Ramanathan, Cet al., Construction delays causing risks on time and cost – a critical review”, Australasian Journal of Construc-tion Economics and Building. 2012; 12 (1): 37 – 57.
[2] Basińska-Cedro I, Czajkowska J, Jarzyński P, Jarzyński J, Kalińska K, Kleban B, Rasztorf-Gała M, Szynalska K. Inwestycje budowlane w praktyce. PRAWO WPRAKTYCE,WoltersKluwer 2022, pp. 1-496, ISBN: 9788382469073.
[3] Han SH,Diekmann JE,Ock JH. Contractor’s risk attitudes in the selection of international construction projects, Journal of Construction Engineering Management. 2005;ASCE, 131 (3): 283 – 292.
[4] Gwóźdź-LasońM. Interdisciplinary risk analysis of construction investment and property value in theareas with mining impact; Acta Scientiarum Polonorum Architectura. 2021. DOI: 10.22630/ASPA. 2021.20.4.342021.
[5] Wysoczański H. Kontrakty budowlane. Nowe warunki FIDIC. 2018. Warszawa: Polcen sp. z o.o.
[6] Ustawa z 16 września 2011 r. o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego (Dz.U. nr 232 poz. 1377 z późn. zm.).
[7] Ustawa z 20maja 2021 r. o ochronie prawnabywcy lokalumieszkalnego lub domu jednorodzinnego oraz Deweloperskim Funduszu Gwarancyjnym (Dz.U. poz. 1177).
[8]Ustawa z 23 kwietnia 1964 r.Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16 poz. 93 z późn. zm.).
[9] Gliniecki B. Umowa deweloperska. Konstrukcja prawna i zabezpieczenie wzajemnych roszczeń stron. Wolters Kluwer. 2012.
[10] Osajda K, Gliniecki B. Ustawa deweloperska. 2024. Komentarz. C. H. Beck.
[11]WeiXY,HanCF.ComparativeAnalysis of the development level ofUnitedStates and Chinese construction industry. Construction Economy. 2002; 239: 19 – 21.
[12] Ostrowska T. Informacja prawna jako element informacji zarządczej. In: R. Knosala (Ed.), Komputerowo zintegrowane zarządzanie. 2010; 334-343, Opole: OficynaWydawnicza PolskiegoTowarzystwa Zarządzania Produkcją.
[13]Gwóźdź-LasońM. Badanie i analiza ZEI – zerowego etapu inwestycji określającego nośność podłoża gruntowego jako atrybutumającegowpływnawartość całej inwestycjibudowlanej ideterminującegoistotne czynnikiwpływającena strategicznepodejmowania decyzjimenedżerskich; rozdziałwmonografii Zarządzanie przedsiębiorstwem w zmiennym otoczeniu w kontekście zrównoważonego rozwoju: monografia; Wrocław: ExanteTraining&Consulting. 2016; s. 179-198: ISBN978-83-65374-09-7.
[14] Gwóźdź-Lasoń M. Podejście i metoda wyceny rynkowej budynku przeznaczonego do remontu lub modernizacji/Approach and method of valuation of the market value of a building intended for renovation or modernization;Materiały Budowlane. 2022; 11 (603): 70-73, ISSN 0137-2971; e-ISSN 2449-951X; DOI: 10.15199/33.2022.11.19, (2022).
[15] Kujawa P. Prospekt informacyjny jako przedmiot obowiązku dewelopera udzielania informacji przedkontraktowej
[w: Realizacja ochrony prawnoprocesowej w ujęciu statycznym i dynamicznym]. Prace Naukowe Wydziału Prawa, Administracji i EkonomiiUniwersytetuWrocławskiego. 2020; nr 162: 207 – 222.
[16] Czech T. Ustawa deweloperska. Komentarz. Wolters Kluwer. 2018.
[17] International Valuation Standards (IVS) London, United Kingdom, ISBN: 978-0-9931513-4-7. (2021.
[18] Międzynarodowe Standardy Wyceny ISBN 978-83-60231-23-4, KMSW, PFSRM. 2007.
[19] Kłos A. Umowa powiernictwa w prawie polskim, Państwo i Społeczeństwo, XV, nr 1. 2015.
[20] Rykowski R. Pojęcie powiernictwa – konstrukcja prawna zarządu powierniczego, C. H. Beck. 2005.

Received: 15.01.2025 r. / Artykuł wpłynął do redakcji: 15.01.2025 r.
Revised: 04.03.2025 r. / Otrzymano poprawiony po recenzjach: 04.03.2025 r.
Published: 24.06.2025 r. / Opublikowano: 24.06.2025 r.

Materiały Budowlane 06/2025, strona 106-113 (spis treści >>)