Sempre

semprefarby.pl

Materiały Budowlane 05/2025, strona 120 (spis treści >>)

Uszkodzenia stropów w budynkach dotkniętych powodzią

mgr inż. Tomasz Stachoń, Politechnika Wrocławska, Wydział Budownictwa Lądowego i Wodnego
ORCID: 0000-0002-1220-0494
mgr inż. Jakub Fiuk, Firma Projektowo-Budowlana „Fiuk-Projekt”

Adres do korespondencji: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. 

Powódź, która dotknęła Polskę w 2024 r., objęła swoim zasięgiem południowo-zachodni obszar kraju. Największe spustoszenie poczyniła wzdłuż biegu rzeki Morawki od zapory wodnej w Stroniu Śląskim, przez Białą Lądecką i Nysę Kłodzką do Kłodzka. W wyniku przerwania zapory wodnej w Stroniu Śląskim duże masy wody skumulowane w wąskiej dolinie rzecznej, płynąc w dół jej koryta, gwałtownie zalewały położone niżej tereny, niszcząc wiele budynków i elementów infrastruktury w stopniu niespotykanym podczas wcześniejszych powodzi. 

Literatura
[1] Czapliński K, Wydra W. Gatunki stali i asortyment wyrobów w ujęciu historycznym. XXXI Ogólnopolskie Warsztaty Pracy Projektanta Konstrukcji, Szczyrk, 24-27 lutego 2016 r., tom III, s. 559 – 615.
[2] Masłowski, Spiżewska D. Wzmacnianie konstrukcji budowlanych, Arkady, Warszawa 2000.
[3] Drobiec Ł. Renowacje konstrukcji obiektów zabytkowych. Systematyka – uszkodzenia – naprawy, cz. I Archmedia. 2018; Warszawa.
[4] Jasiński R, Drobiec Ł. Naprawy i wzmocnienia stropów w starym budownictwie. Izolacje. 2017; 10.
[5] Drobiec Ł. Uszkodzenia i sposoby napraw balkonów oraz stropów z belkami stalowymi i murowanym wypełnieniem. Monografia Awarie Budowlane. Zapobieganie, diagnostyka, naprawy, rekonstrukcje. Wydawnictwo Uczelniane ZUT w Szczecinie 2017, s. 273-282.
[6] Drobiec Ł. Stropy w starym budownictwie – uszkodzenia i naprawy. Inżynier Budownictwa. 2020; 4.

Materiały Budowlane 05/2025, strona 117-119 (spis treści >>)

iMMERBAU

www.immerbau.pl

sklep.immerbau.pl

Materiały Budowlane 05/2025, strona 116 (spis treści >>)

Uszkodzenia płytek ceramicznych na ocieplonych ścianach zewnętrznych

dr hab. inż. Paweł Krause, prof. PŚ, Politechnika Śląska, Wydział Budownictwa
ORCID: 0000-0002-8398-1961
dr inż. Piotr Dudzik, Politechnika Śląska, Wydział Budownictwa
ORCID: 0000-0003-4621-2175
mgr inż. Łukasz Kosobucki, Stekra Sp. z o.o.

Adres do korespondencji: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. 

 Najczęściej wykorzystywaną metodą ociepleń budynków jest system ETICS. Pozwala on na stosowanie różnego wykończenia elewacji, w którym dominują tynki cienkowarstwowe, ale coraz częściej stosowane są płytki ceramiczne. W systemach ETICS płytki klejone są bezpośrednio do warstwy zbrojącej [1 ÷ 4]. Istnieją także rozwiązania techniczne umożliwiające układanie płytek bez tej warstwy. W artykule przedstawiono przykład zastosowania tego typu rozwiązań w realizacji ścian zewnętrznych budynku użyteczności publicznej. 

Literatura
[1] Riedel W, Oberhaus H, Frössel F., Haegele W. Wärmedämm-Verbundsysteme. Baulino Verlag 2010.
[2] BojanA, PopaA, PuskasA.Alternative Solution for Thermal Rehabilitation of Buildings with Polystyrene Panels. Procedia Engineering Volume 181, 2017. Elsevier.
[3] Doroudiani S, Omidian H. Environmental, health and safety concerns of decorative mouldings made of expanded polystyrene in buildings. Building and Environment. 2010; Volume 45, Issue 3.
[4] Bojan A, Aciu C. Optimal Technologies for External Thermal Insulation with Polystyrene Panels for Different Support Materials, Procedia Technology. 2015; Volume 19, Elsevier.

Materiały Budowlane 05/2025, strona 114-115 (spis treści >>)

Porosity testing of the structure surface layer

Badanie porowatości powierzchniowej warstwy konstrukcji obiektu budowlanego

Open Access (Artykuł w pliku PDF)

citation/cytuj: Abel T., Nienartowicz B., Stankiewicz S. Porosity testing of the structure surface layer. Materiały Budowlane. 2025. Volume 633. Issue 05. Pages 105-113. DOI: 10.15199/33.2025.05.13

Tomasz Abel, Ph.D. Eng., Politechnika Wrocławska, Wydział Budownictwa Lądowego i Wodnego
ORCID: 0000-0003-0020-1614
Beata Nienartowicz, Ph.D. Eng., Politechnika Warszawska, Wydział Instalacji Budowlanych, Hydrotechniki i Inżynierii Środowiska
ORCID: 0000-0002-3759-0812
Sylwester Stankiewicz, M.Sc., Immerbau sp. z o.o.

Correspondence address: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. 

DOI: 10.15199/33.2025.05.13
Scientific report / Doniesienie naukowe

Abstract: Civil structures operating in humid and wet environments, in particular water and sewage infrastructures that are in contact with aggressive chemical compounds, are particularly vulnerable to a wide range of damages. Maintaining the proper technical condition of this group of structures requires protecting them against the ingress of water along with the chemical compounds dissolved in the water, hence porosity is the key parameter of the surface protective layer.
Keywords: structural repair; porosity, durability; watertightness.

Streszczenie: Obiekty budowlane pracujące w środowiskach wilgotnych i mokrych, a przede wszystkim obiekty infrastruktury wodno‑kanalizacyjnej mające kontakt z agresywnymi związkami chemicznymi, są szczególnie narażone na wiele uszkodzeń. Utrzymanie prawidłowego stanu technicznego tej grupy budowli wymaga zabezpieczenia ich przed wnikaniem wody wraz z rozpuszczonymi w niej związkami chemicznymi. Kluczowym parametrem powierzchniowej warstwy ochronnej jest jej porowatość.
Słowa kluczowe: naprawa konstrukcji; porowatość; trwałość; wodoszczelność.

Literature:
[1] Czarnecki L, Emmons PH. Naprawa i ochrona konstrukcji betonowych, Wydawnictwo „Polski Cement”, 2003.
[2] Babińska J. Badania porowatości w ocenie mrozoodporności betonów napowietrzanych, Prace Instytutu Techniki Budowlanej, vol.4, 2011.
[3] Śliwiński J. Podstawowe właściwości betonu i jego trwałość, Cement Wapno Beton, 2009, 5:245‒254.
[4] Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.).
[5] GWT‑ 4000 Instruction and Maintance Manual, Germann Instruments A/S, 2012.
[6] Mohammadi B, Nokken M. Influence of moisture content on water absorption in concrete, 3rd Specialty Conference on Material Engineering & Applied Mechanics, 2013.
[7] Moczko A, Moczko M. GWT – New Testing System for „in‑situ” Measurements of Concrete Water Permeability, Procedia Engineering, 2016, 153:483–489
[8] Golda A, Kaszuba S. Nasiąkliwość betonu – wymagania a metody badawcze, Cement Wapno Beton, 2009; 6:308‒313.
[9] Valenta O. The permeability and durability of concrete in aggressive conditions”. Proceedings of 10th International Congress on Large Dams, Montreal. 1970.
[10] PN‑EN 206+A2:2021-08, Beton – Wymagania, właściwości użytkowe, produkcja i zgodność, PKN, 2021.
[11] PN‑EN 12390‒8:2019-08, Badania betonu – Część 8: Głębokość penetracji wody pod ciśnieniem, PKN, 2021.

Received: 30.12.2024 / Artykuł wpłynął do redakcji: 30.12.2024 r.
Revised: 25.02.2025 / Otrzymano poprawiony po recenzjach: 25.02.2025 r.
Published: 22.05.2025 / Opublikowano: 22.05.2025 r.

Materiały Budowlane 05/2025, strona 105-113 (spis treści >>)

Determinants of poor road surface condition in the opinion of road administrators

Determinanty złego stanu nawierzchni dróg w opinii zarządców drogowych

Open Access (Artykuł w pliku PDF)

citation/cytuj: Świtała M., Maliszewski M. Determinants of poor road surface condition in the opinion of road administrators. Materiały Budowlane. 2025. Volume 633. Issue 05. Pages 96-104. DOI: 10.15199/33.2025.05.12

dr inż. Marcin Świtała, Instytut Badawczy Dróg i Mostów
ORCID: 0000-0002-4001-8948
dr inż. Maciej Maliszewski, Instytut Badawczy Dróg i Mostów
ORCID: 0000-0002-0355-3319

Correspondence address: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. 

DOI: 10.15199/33.2025.05.12
Original research paper / Oryginalny artykuł naukowy

Abstract: The aim of the study was to identify key factors influencing the poor condition of road surfaces from the perspective of road infrastructure managers. The research was conducted in 2024 using an online survey CAWI (Computer‑Assisted Web Interview) on a sample of 362 road managers, selected through purposive sampling. The analysis employed factor analysis using the principal component method with Varimax rotation. Factor analysis identified three main components, which together explain 60.85% of the variance. The first component included structural and environmental factors, such as design and construction errors, material corrosion, and subsoil and groundwater conditions. The second related to weather‑related factors (e.g., extreme temperatures, heavy rainfall) and economic factors (insufficient funding for regular maintenance), which – although different in nature – were often identified by respondents as constraints beyond the scope of technical interventions. The third component encompassed traffic‑related factors, such as traffic intensity and axle overloading. The results of the study indicated that road administrators pointed financial constraints and excessive heavy traffic loads as the main causes of pavement deterioration. The findings may support the optimization of maintenance policies and the establishment of priorities in modernization efforts.
Keywords: road surface condition, road infrastructure, pavement deterioration, road management, factor analysis.

Streszczenie: Celem badania było określenie kluczowych czynników wpływających na zły stan nawierzchni dróg na podstawie opinii zarządców infrastruktury drogowej. Badanie przeprowadzono w 2024 r. metodą ankiety internetowej CAWI (Computer‑Assisted Web Interview) na próbie 362 zarządców dróg, dobranych z użyciem metody doboru celowego. W analizie wykorzystano analizę czynnikową metodą głównych składowych z rotacją Varimax. Analiza wykazała trzy główne składowe, które łącznie wyjaśniają 60,85% wariancji. Pierwsza obejmuje czynniki strukturalne i środowiskowe, takie jak błędy projektowe i wykonawcze, korozja oraz uwarunkowania gruntowo‑wodne. Druga dotyczy czynników pogodowych (np. ekstremalna temperatura, intensywne opady) oraz ekonomicznych (niedobór środków na bieżące utrzymanie), które – choć różnej natury – często współwystępują w percepcji respondentów jako ograniczenia niezależne od działań technicznych. Trzecia składowa obejmuje czynniki związane z ruchem drogowym, takie jak intensywność ruchu i przeciążenie osi pojazdów. Wyniki badania wskazują, że zarządcy dróg jako główne przyczyny złego stanu nawierzchni postrzegają ograniczenia finansowe oraz nadmierne obciążenie ruchem ciężkim. Uzyskane wnioski mogą wspomóc optymalizację polityki utrzymaniowej oraz ustalanie głównych działań modernizacyjnych.
Słowa kluczowe: stan nawierzchni; infrastruktura drogowa; degradacja nawierzchni; zarządzanie drogami; analiza czynnikowa.

Literature
[1] Ustawa z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, Dz.U. 2023 poz. 645.
[2] Radzikowski M, Foryś G, Kustra H. Raport o stanie technicznych nawierzchni sieci dróg krajowych na koniec 2023 roku. Warszawa: GDDKiA; 2024.
[3] Heggie IG. Management and financing of roads: an agenda for reform. World Bank Technical Paper. 1995; 275.
[4] Świtała M, Łukasiewicz A. Mobilność mieszkańców miast w obliczu pandemii COVID‑19. Warszawa: Instytut Badawczy Dróg i Mostów; 2021.
[5] Pais JC, Amorim SIR, Minhoto MJC. Impact of traffic overload on road pavement performance. J Transp Eng. 2013; DOI: 10.1061/(ASCE) TE.1943- 5436.0000571.
[6] Zofka A. Proaktywna strategia zarządzania elementami infrastruktury drogowej. Warszawa: Instytut Badawczy Dróg i Mostów; 2019.
[7] Maliszewski M, Zofka A, Maliszewska D, Sybilski D. Asphalt Mixture Sensitivity to Water and Frost. RILEM Bookseries. 2016; DOI: 10.1007/978- 94-017-7342-3_15.
[8] Bańkowski W. Analiza trwałości zmęczeniowej betonów asfaltowych z uwzględnieniem typu mieszanki i rodzaju lepiszcza. Roads and Bridges – Drogi i Mosty. 2018; DOI: 10.7409/rabdim.018.016.
[9] Li L, Huang X, Han D, Dong M, Zhu D. Investigation of rutting behavior of asphalt pavement in long and steep section of mountainous highway with overloading. Constr Build Mater. 2015; DOI: 10.1016/j.conbuildmat. 2015.06.016.
[10] Ali HA, Haddadi F, Mohammadafzali M, Sholar G, Moseley H. Effect of rejuvenated binder on the pavement rutting performance at different aging levels. Advances in Materials Science and Engineering. 2020; DOI: 10.1155/2020/9693821.
[11] Karkowski M. The Problem of Overloaded Vehicles in Poland. Journal of Civil Engineering and Architecture. 2022; DOI: 10.17265/1934- 7359/2022.12.004.
[12] Han W, Wu J, Cai CS, Chen S. Characteristics and Dynamic Impact of Overloaded Extra Heavy Trucks on Typical Highway Bridges. Journal of Bridge Engineering. 2015; DOI: 10.1061/(asce) be.1943‒5592.0000666.
[13] Le ATH, Domingo N, Rasheed E, Park KS. Building maintenance cost planning and estimating: A literature review. in Proceeding of the 34th Annual ARCOM Conference. ARCOM 2018. 2018; 697‒706.
[14] Chen L. Network‑level pavement maintenance and rehabilitation decision‑making with the optimized annual budget. PLoS One. 2023; DOI: 10.1371/ journal.pone.0287426.
[15] Zofka A, Maciejewski A. Implementation Of Road Asset Management In Poland. IOP Conference Series: Materials Science and Engineering. 2021; 1202, 1: 012003.
[16] Zofka A, Maciejewski A. (2021). Tools for Asset Management: TEM Recommendations for Road Operators. 2021; ECE/TRANS/309.
[17] Świtała M. Road infrastructure management – the perspective of the local roads authority. Zeszyty Naukowe. Transport/Politechnika Śląska. 2023; DOI: 10.20858/sjsutst.2023.120.17.
[18] Świtała M, Ledwolorz A. Identifying and assessing the functionality of IT systems for the maintenance and development of the road network. The Baltic Journal of Road and Bridge Engineering. 2023; DOI: 10.7250/bjrbe. 2023-18.616.
[19] GUS. Transport – wyniki działalności w 2023 r. Warszawa: GUS; 2024.

Received: 09.12.2024 / Artykuł wpłynął do redakcji: 09.12.2024 r.
Revised: 03.02.2025 / Otrzymano poprawiony po recenzjach: 03.02.2025 r.
Published: 22.05.2025 / Opublikowano: 22.05.2025 r.

Materiały Budowlane 05/2025, strona 96-104 (spis treści >>)

Site-won asphalt utilization in road construction in Poland

Gospodarowanie destruktem asfaltowym w budowie dróg w Polsce

Open Access (Artykuł w pliku PDF)

citation/cytuj: Krawczyńska-Piechna A., Budek-Wiśniewska K., Zaręba M. Site-won asphalt utilization in road construction in Poland. Materiały Budowlane. 2025. Volume 633. Issue 05. Pages 88-95. DOI: 10.15199/33.2025.05.11

dr inż. Anna Krawczyńska-Piechna, Politechnika Warszawska, Wydział Budownictwa, Mechaniki i Petrochemii
ORCID: 0000-0002-0174-7929
dr inż. Katarzyna Budek-Wiśniewska, Politechnika Warszawska, Wydział Budownictwa, Mechaniki i Petrochemii
ORCID: 0000-0002-1041-7796
mgr inż. Marcin Zaręba, Politechnika Warszawska, Szkoła Doktorska
ORCID: 0009-0004-2545-2254

Correspondence address: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. 

DOI: 10.15199/33.2025.05.11
Scientific report / Doniesienie naukowe

Abstract. Site-won asphalt is a valuable product, and its reuse reduces a demand for non-renewable resources such as asphalt and aggregates, and also provides economic and ecological benefits. The article presents briefly the state of knowledge regarding the use of asphalt reclaim in road construction, as well as legal issues and guidelines regarding the use of reclaimed asphalt pavement (RAP) in the country and abroad. The results of literature findings are compared to the results of a research survey, developed at the turn of 2024 and 2025 and aimed at obtaining current quantitative and qualitative data on the use of demolition materials in road construction in Poland.
Keywords: site-won asphalt; reclaimed asphalt pavement; recycling.

Streszczenie. Destrukt asfaltowy jest wartościowym materiałem, a jego ponowne wykorzystanie umożliwia zmniejszenie zapotrzebowania na użycie surowców nieodnawialnych, jakimi są asfalt i kruszywa, a także daje ekonomiczne i ekologiczne korzyści. W artykule dokonano krótkiego przeglądu obecnego stanu wiedzy na temat poziomu wykorzystania tego materiału w budowie dróg, a także opisano regulacje prawne oraz wytyczne, pozwalające na stosowanie destruktu w kraju i za granicą. Wyniki studiów literaturowych odniesiono do wyników ankiety badawczej, przeprowadzonej na przełomie 2024 i 2025 r. i mającej na celu pozyskanie aktualnych danych ilościowych i jakościowych dotyczących wykorzystywania materiałów rozbiórkowych w budowie dróg w Polsce.
Słowa kluczowe: destrukt asfaltowy; granulat asfaltowy; recykling.

Literature
[1] Jurczak R. Granulat asfaltowy – przykład zastosowania na drodze ekspresowej S3. Drogownictwo. 2021; 6: 159 – 163.
[2] Płygawko J, Weran K, Bukowski L. Zastosowanie destruktu asfaltowegona drogach krajowych. Drogownictwo. 2023; 2 – 3: 4 – 7.
[3] Bańkowski W, Sybilski D, Król J, Kowalski K, Radziszewski P, Skorek P. Wykorzystanie destruktu asfaltowego – konieczność i innowacja. Budownictwo i Architektura. 2016; 1: 157 – 167.
[4] Regulska K. Site-won asphalt in the light of the applicable law. Zeszyty Naukowe Politechniki Częstochowskiej. 2022; https://doi. org/10.17512/znb. 2022.1.11.
[5] Tsakoumaki M, Plati C. A Critical Overview of Using Reclaimed Asphalt Pavement (RAP) in Road Pavement Construction. Infrastructures. 2024; https://doi.org/10.3390/infrastructures9080128.
[6] Jaawani S, Franco A, De Luca G, Coppola O, Bonati A. Limitations on the Use of Recycled Asphalt Pavement in Structural Concrete. Appl. Sci. 2021; https://doi.org/10.3390/app112210901.
[7] Tarsi G, Tataranni P, Sangiorgi C. The Challenges of Using Reclaimed Asphalt Pavement for New Asphalt Mixtures: Appl. Sci. 2021; https://doi.org/10.3390/ma13184052.
[8] Ustawa z 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Dz. U. 2013 poz. 21.
[9] RozporządzenieMinistra Klimatu i Środowiska z 23 grudnia 2021 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków utraty statusu odpadów dla odpadów destruktu asfaltowego. Dz. U. 2021 poz. 2468.
[10] PN-EN 13108-8:2007 Mieszanki mineralno-asfaltowe. Wymagania. Część 8: destrukt asfaltowy.
[11] Rozporządzenie Ministra Środowiska z 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów Dz. U. 2014 poz. 1923.
[12] Santolini E, Tarsi G, Torreggiani D, Sangiorgi C. Towards more sustainable infrastructures through circular processes: Environmental performance assessment of a case study pavement with recycled asphalt in a life cycle perspective. Journal of CleanerProduction. 2024; https://doi.org/10.1016/j.jclepro. 2024.141380.
[13] Bańkowski J, Alenowicz J, Dołżycki B, Jaskuła P. Załącznik_922 RID Rozwój Innowacji DrogowychWykorzystaniemateriałów pochodzących z recyklingu. 2019.
[14] WeßelborgH-H. Eine neue Generation: Fortschreibung des Regelwerkes Asphalt- Aktueller Stand. Straße und Autobahn 2019; 9: 762 – 769.
[15] https://inzynierbudownictwa. pl/nowe-zycie-nawierzchni-z-asfaltem-do- -recyklingu-z-lotos-asfalt/.
[16] Nawierzchnie asfaltowe na drogach krajowych.WT-2 2014. Cz. 1.Mieszankimineralno- asfaltowe. Wymagania techniczne. Załącznik do zarządzenia nr 47 Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z 25 września 2014 r.
[17] Katalog Typowych Konstrukcji Nawierzchni Podatnych i Półsztywnych, Politechnika Gdańska, 2014.
[18] WWiORB D-02.00.01. Roboty ziemne wymagania ogólne. GDDKiA Warszawa.
[19] Mantalovas K, Dunn IP, Acuto F, VijayanV, Inzerillo L, DiMino G.ATop- -Down Approach Based on the Circularity Potential to Increase the Use of Reclaimed Asphalt. Infrastructures, 2023: https://doi.org/10.3390/infrastructures8050083.
[20] https://www.gov.pl/web/gddkia/destrukt-i-jego-ponowne-wykorzystanie.

Received: 03.02.2025 / Artykuł wpłynął do redakcji: 03.02.2025 r.
Revised: 26.03.2025 / Otrzymano poprawiony po recenzjach:26.03.2025 r.
Published: 22.05.2025 / Opublikowano: 22.05.2025 r.

Materiały Budowlane 05/2025, strona 88-95 (spis treści >>)

Improving the quality of public space in the built environment on the example of the village of Zolynia

Poprawa jakości przestrzeni publicznej środowiska zbudowanego na przykładzie miejscowości Żołynia

Open Access (Artykuł w pliku PDF)

citation/cytuj: Majerska-Pałubicka B. Improving the quality of public space in the built environment on the example of the village of Zolynia. Materiały Budowlane. 2025. Volume 633. Issue 05. Pages 78-87. DOI: 10.15199/33.2025.05.10

Dr hab. Eng. arch. Beata Majerska-Pałubicka, prof. SUT, Silesian University of Technology, Faculty of Architecture
ORCID: 0000-0002-5951-2727

Correspondence address: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. 

DOI: 10.15199/33.2025.05.10
Case study / Studium przypadku

Abstract. The article focuses attention on a new role of public space, searching for new ways of its creation in the space of the built environment on the example of a town with significant historical and recreational values that is Zolynia.Arich array of research methods were used, from the analysis of the literature on the subject, model examples of implementation of the principles of sustainable development, formal and legal documents, through field visions, case studies, up to own analytical work and research by design using a critical analysis of local conditions and current trends in the shaping of space. The research was carried out based on the didactic process and illustrated with projects made by students. The assumed research effect is the identification of new practical solutions, the creation of a new way of thinking about the development and shaping of public spaces, the activation of processes of sustainable development of resources and local areass.
Keywords: architecture and urban planning; public space.

Streszczenie. W artykule skupiono uwagę na nowej roli przestrzeni publicznej, poszukiwaniu nowych dróg jej kreacji w przestrzeni środowiska zbudowanego na przykładzie miejscowości o istotnych walorach historycznych i rekreacyjnych, jaką jest Żołynia. Wykorzystano bogatą gamę metod badawczych, od analiz literatury przedmiotu, modelowych przykładów implementacji zasad zrównoważonego rozwoju, dokumentów formalnoprawnych, przez wizje terenowe, studia przypadku, aż po własne prace analityczne i badania przez projektowanie z zastosowaniem krytycznej analizy lokalnych uwarunkowań i aktualnych tendencji w kształtowaniu przestrzeni. Badania przeprowadzono w ramach procesu dydaktycznego i zilustrowano projektami wykonanymi przez studentów. Założony efekt badawczy to wskazanie nowych rozwiązań praktycznych, kreowanie nowego sposobu myślenia o rozwoju i kształtowaniu przestrzeni publicznych, aktywizacja procesów zrównoważonego zagospodarowania zasobów i terenów lokalnych.
Słowa kluczowe: architektura i urbanistyka; przestrzeń publiczna.

Literature
[1] Gehl J, Svarre B. Jak studiować życie w przestrzeni publicznej. Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki. 2021.
[2] Górka A. Krajobraz wiejski jako projekt zbiorowy. Studia Obszarów Wiejskich; 2017. tom 48. https://doi.org/10.7163/SOW. 48.2.
[3] Stettner M. Teoria a praktyka, czyli budowanie tożsamości miejsca a aktywizacja lokalnej społeczności. W: Habitaty Reaktywacja małych społeczności lokalnych. Bać Z. red. Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej. Wrocław; 2016.
[4] Mantey D. Wzorzec miejskiej przestrzeni publicznej w konfrontacji z podmiejską rzeczywistością. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego; 2019.
[5] Gehl J. Miasta dla ludzi. Wydawnictwo RAMA&B. Kraków; 2014.
[6] http://gospodarkapodkarpacka.pl/news/view/65135/zolynia-tez-chce- -byc-miastem; dostęp 24.02.25.
[7] Wiszniowski J. Miejsce i jego rola w aktywacji lokalnej społeczności. W: Habitaty Reaktywacja małych społeczności lokalnych. Bać Z. red., Oficyna Wydawnicza Politechniki Wojsławskiej. Wrocław; 2016.
[8] Śmiechowski D. Male wspólnoty jako model dla realizacji ekologicznego stylu życia. W: Habitaty Reaktywacja małych społeczności lokalnych, Bać Z. red. Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej. Wrocław; 2016.
[9] Frampton K. Towards a Critical Regionalism: Six Points for aArchitecture of Resistance. In: The Anti-Aesthetic. Essays on Postmodern Culture, Foster H. ed. Port Townsend; 1983.
[10] https://zolynia.geoportal-krajowy.pl/#o-projekcie.
[11] https://biuletyn.net/nt-bin/_private/zolynia/1615.pdf; dostęp 24.02.25.
[12] https://greenvelo.pl/mapa; dostęp 24.02.25.
[13] https://www.zolynia.pl/asp/pliki/download/strategia_rozwoju_gminy_zolynia_ 20240513. pdf; dostęp 24.02.25.

Received: 02.01.2025 / Artykuł wpłynął do redakcji: 02.01.2025 r.
Revised: 19.02.2025 / Otrzymano poprawiony po recenzjach: 19.02.2025 r.
Published: 22.05.2025 / Opublikowano: 22.05.2025 r.

Materiały Budowlane 05/2025, strona 78-87 (spis treści >>)